Գյուղի պատմությունը

Մեր գյուղի պատմությունը

Շինարարության  բանվորները  աշխատանքի  ժամին

Մեր գյուղը`Լուկաշինի անվան համայնքը ունի երկար պատմություն:Այն գտնվում է Արարատյան դաշտավայրի կենտրոնական մասում Հայոց երկվորյակ սարերի Մասիսների հայացքի առաջ:Պատմականորեն այն գտնվում է Մեծ Հայքի 15 նահանգներից Արարատյան նահանգի միջին մասում:Այն գոյություն ունի մեր ժողովրդի պատմության հետ:Այն ինչպես ողջ Հայոց երկիրը ասպատակվել է բազմաթիվ և բազմաբնույթ թշնամիների կողմից 1828թ. Թուրքմենչայի պայմանագրով արևելյան Հայաստանը միացավ Ռուսաստանին:Այս դեպքը բախտորոշ եղավ բազմաչարչար հայ ժողովրդի համար:1920թ.արևելյան Հայաստանը երբ դարձավ խորհրդային`ճանապարհ բացվեց մեր ժողովրդի համար:Այս դեպքը հնարավորություն ստեղծեց  մեր ժողովրդի առաջին համաշխարհային պատերազմից (1914-1918)մնացած մասի համար:Խորհրդաին առաջին տարիներին,ողջ արևելյան և խորհրդային Հայաստանը այնպես էլ մեր գյուղը գտնվում էր շատ անմխիթար վիճակում`քայքայված տնտեսություն,սով,հիվանդություն,գաղթականներ Արևմտյան Հայաստանից մի կերպ փախած:Հովհաննես Թումանյանը այդ ժամանակվա համար ասում էր.<<Ողբի հայրենիք,որբի հայրենիք>>:Բայց  աստիճանաբար հայ ժողովուրդը,խորհրդային ժողովուրդների մասնավորապես ռուս մեծ ժողովրդի օգնությամբ իր վիճակը բարելավեց:1922 թվականից մինչև 1925թթ. մեր գյուղը եղել է կոմունալ,իսկ 1925 թվականի ապրիլի 26-ից կոչվեց Լուկաշինի անունով:Մինչև 1941 թվականը մեր գյուղը`ունեցել է ծաղկուն այգիներ,պտղատուծառեր,ակումբ,դպրոց,մանկամսուր,մանկապարտեզ և ուրիշ օբյեկտներ:Հայրենական պատերազմի  ահազանգը,ոտքի հանեց ողջ հայ ժողովրդին,խորհրդային բազմազգ ժողովրդի հետ: 

2012

           

2012

Միայն մեր սովխոզից հայրենիքի պաշտպանության համար զորակոչվել էին մոտ 200 հայրենասերներ:Հետպատերազմյան 40 տարիների ընթացքում մեր գյուղը դարձավ ժամանակակից գյուղ `իր տուֆակերտ նոր ակումբի շենքով,գեղեցկատես դպրոցական շենքի համալիրով,իր ասֆալտապատ և լուսավոր փողոցներով:Ես շատ-շատ եմ սիրում իմ գյուղը, որովհետև այն իմ ծննդավայրն է ու մանկության օրրանն է այն:Այստեղ եմ ես հասակ առել,դպրոց գնացել,վայելել իմ գյուղի առաջընթացի բերկրանքը:Աշխարի որևէ անկյուն,որևէ վայր ես չեմ փոխի իմ գյուղի հետ,այն իմ հոգու մի մասնիկն է կազմում:Մեր ժողովուրդը իր հազարամյա պատմության մեջ միշտ պայքարել է իր ազատության ու անկախության համար:Այդ անկախության բաղձալի օրը եկավ 1991թ. սեպտեմբերի 21-ին:Վերածնվեց հայոց երկիրը ներ շունչ ու արյուն ստացավ մեր հինավուրց երկիրը:Աստիճանաբար բարգավաճում է մեր նոր անկախ Հայաստանը:Ես և իմ համագյուղացիները հույսով սպասում ենք որ շատ չի անցնի և մեր գյուղը կդառնա,թե իմ և թե բոլորիս երազած մեր սուրբ հայրենիքի երազած անկյուններից մեկը:Ես մեր գյուղը ոչ մի բանի հետ չեմ փոխի,թող հավերժ ապրի մեր գյուղը իր անցյալով և լավ ապագայով:Լուկաշինը ունեցել է մի քանի անուն`Կոմունա,Ուրվավան,Միկոյանի անվան,Նալբանդյանի անվան,3-րդ սովխոզ և Լուկաշին:

                      Համբարձումյան  Մերի, Ղազարյան  Անի.


ՀՀ  Արմավիրի  մարզի  Լուկաշին  գյուղի  
պատմաշխարագրական  ակնարկ.                     

Արմավիրի  մարզի  Լուկաշին  գյուղը
հիիմնադրվել է  1925թ. ապրիլի  26-ին:

Գյուղի  տեղում  նախկինում  եղել  է  Ամերիկյան  որբանոց:  1925թ.  մեծ  եղեռնից  հետո  Հայաստանը  լցված էր
տասնյակ  հազարավոր  որբ  երեխաներով  որոնցից  շատերը  սովամահ  էին  լինում  կամ  համաճարաքի  զոհ  դառնում:
Հենց  այդ  տարիներին  էր,  որ  ԱՄՆ-ի
կառավարության  անմիջական  աջակցությամբ
Հայաստանի  մի  քանի  վայրերում  հիմնադրվեցին
որբանոցներ:  Այդտեղ  հոգում  էին  երեխաների  առողջության,  սննդի  և  հագուստի  հարցերը 

Նորակառույց  առեվտրի   տունը

և մինչև 1925-ի ապրիլի 26-ին Հայաստանի ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի նախագահ Սարգիս Սրապյոնյանի (Լուկաշին) նախաձեռնությամբ և նշանավոր ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանի նախագծով որբանոցի տեղում 125 որբերի (80 տղա, 45 աղջիկ) պատանիների մասնակցությամբ հիմնադրվեց մեր հարազատ գյուղը, որը ներկայումս կոչվում է հիմնադիր` Սարգիս Լուկաշինի անունով: Ի պատիվ Ա. Թամանյանի գյուղի փողոցներից մեկը կոչվում է նրա անունով: Մնացած երեք փողոցները կոչվում են Հունան Ավետիսյանի, զորավարներ` Անդրանիկի և Գարեգին Նժդեհի անուններով: Ըստ Ա. Թամանյանի նախագծի գյուղը վերևից նայելիս ունեցել է հնգանկյուն տեսք (պենտագոն): Գյուղի եզրերով անցկացված է եղել սելավատարներ, որոնք գյուղին պաշտպանել են սպասվելիք սելավից: Հիմնադրման օրը 1925 թ. ապրիլի 26-ին Երևանից ժամանած հյուրերի և 125 պատանի որբերի անմիջական մասնակցությամբ գյուղի կենտրոնում հիմնարկեքի արարողություն 70-50 սմ տուփ քարի մեջ փոս են փորել և այդ փոսի մեջ դրվել է հրանոթի պարկուճ, որի մեջ էլ դրվել է հիմնարկեքի տեքստը` Սարգիս Լուկաշինի, Ալեքսանդր Թամանյանի, Հակոբյանի, Զառուբյանի և Քարմամբյանի ստորագրություններով: Եվ զմռսվել է պարկուճը այնուհետև իջեցվել է երկու մետր խորությամբ և թաղվել: Այդ արարողությունից 61 տարի հետո 1986 թ. ապրիլի 28-ին գյուղի գազաֆիկացման աշխատանքներ կատարելիս էքսկավատրը պատահական գտնւմ է այդ հիմնաքարը:

 





















Լուկաշին գյուղը գտնվում է Արարատյան դաշտի (Արմավիրի մարզի) հյուսիսային մասում: Մարզկենտրոն Արմավիրից 5 կմ հեռավորության վրա, մայրաքաղաք Երևանից 50 կմ դեպի արևմուտք: Գյուղը Արմավիրի մայր ջրանցքով բաժանվում  է Արագածոտնի մարզի  և Թալինի տարածաշրջանից: Հարևան համայնքներն են արևմուտքում` Խանջյանը, արևելքում` Նորավան գյուղը: Գյուղը գտնվւմ է ծովի մակարդակից 840-860 մ բարձրության վրա: Կլիման չոր արևադարձային է, «աչքի է ընկնում» չոր և շոգ ամառներով և խստաշունչ ձմեռներով: Տեղումների քանակը 300-500 մմ է: Հողերը կիսաանապատային գորշ հողեր են, հյուսիսային մասում քարքարոտ: Կլիմայական պայմանները այնպիսին են, որ առանց ոռոգման ջրի հնարավոր չէ: Գյուղում հիմա ապրում է 2200 մարդ:

                                                                 

                                        Զեյնալյան  Արմինե, Ղազարյան Անի, Հարությունյան  Վիկտորյա.

      Լուկաշին

Լուկաշին համայնք

Դու ինձ համար թանկ

Դու մի փոքրիկ վայր

Մեծ բնակավայր:

Հայոց երկրի մեջ

Փոքր համայնք ես

Միյան տարածքով

Ոչ պատմուրյունով:

2012թ

2012թ

Դու Սրապիոնյանի

Անվամբն ես կոչվել

Եվ Թամանյանի

Ձեռքով ես գծվել:

Հանրաճանաչ ես

Ու հիանալի

Քեզ կգրեմ ես

Դու զարմանալի:

                                  Տարոն  Մկրտչյան  /9 դաս/

Լուկաշինը և ես

                                              / Զարդար Հովհաննիսյանը   10դաս/

 

15.04.2012թ

Զարդար  Հ. 10դաս

 Շատ մտորումներից հետո, ես որոշեցի պատմել Լուկաշին գյուղի մասին` իմ պատկերացմամբ: Ապրելով գյուղում ու ծանոթ լինելով նրա առօրիային,     պատկերացումներս հանձնեցի  թղթին: Գյուղը հիմնադրվել է 1925 թ.  ապրիլի 26-ին: Արդեն 15 տարի է ինչ ես այս գյուղի բնակիչ եմ ու տեսել եմ գյուղի դրական և բացասական փոփոխությունները: Գյուղ մտնելիս աչք են զարնում  գյուղի  ճանապարհները` խարխլված, անմխիթար և փոշոտ:

15.04.2012թ

Կենտրոնական ճանապարհով անցնող յուրաքանչյուր վարորդի դեմքին կարելի է տեսնել զայրույթ ու          բարկություն: Բայց բարկությունն իսկույն վերանում է, երբ տեսնւմ են   գյուղի սկզբնամասում գտնվող պուրակը: Այնտեղ կանգնեցված է հուշարձան` նվիրված Հայրենական Մեծ պատերազմի հերոս Հունան Ավետիսյանի հիշատակին: Արձանը շրջապատված է գեղեցիկ ծառերով ու ծաղիկներով: Չնայած մի փոքր անմխիթար վիճակին, պուրակը համարվում է գյուղի ամենագեղեցիկ վայրը:

ֆուտբոլի դաշտ   2012թ

 

2012թ

Պուրակի ետնամասում կա մի ազատ տարածություն, որը հանդես է գալիս որպես ֆուտբոլի դաշտ: Այնտեղ շատ հաճախ կազմակերպվում են խաղեր մեր և մյուս գյուղերի միջև: 

 գարուն  2012

                                 

գարուն 2012

Լուկաշին համայնքի  փողոցներից մեկը

Այդ փողոցի վրա են գտնվում մի քանի մթերային խանութներ, որոնցից մեկը գյուղի առաջվա հագուստի խանութն է եղել: Իսկ մյուսը երեկոյան ժամերին գյուղի երիտասարդ տղաների հավաքատեղին է: Բոլոր թեմաներով բարցրաձայն խոսում են ու բամբասում, բայց հենց մի աղջիկ են տեսնում, լռություն է տիրում, հատկապես, երբ աղջիկը տեղացի չէ կամ նորեկ է: Գնալուց հետո սկսվում է բուռն քննարկում, քննադատում ու գովաբանում:              

 

Կենտրոնական փողոցի վերջամասում գտնվում է գյուղի գերեզմանոցը, որտեղ թաղված են տեղացիների հարազատներն, ընկերներն ու ծանոթները:

Մանկապարտեզ

Կենտրոնական փողոցից ճյուղավորվում են մի քանի փողոցներ, որոնցից յուրաքանչյուրի բնակիչներն մի հողի ու ջրի, բայց տարբեր ծագման,նպատակների ու ցանկությունների տեր մարդիկ են:

Գյուղի  հիվանդանոցը

                            

Մի փողոցի բազմաբնակարան շենքերից մեկում ապրում է մի ծեր, հիվանդ ու անօգնական տատիկ, ով մի աղջիկ ունենալով հանդերձ համավում է անտեր: Աղջիկը շատ տարիներ առաջ թողել է հայրենի տունն ու հեռացել: Այժմ էլ ապրում է օտարության մեջ` տարին մեկ-երկու անգամ հիշում է մորը` նամակ գրելով: Ամեն անգամ խոսք տալով, որ գալու է մեծ ուրախություն է պատճառում հիվանդ մորն ու ապրելու հույս տալիս: Թոշակ ու նպաստով ապրող տատիկն ուրախությունով լցված կոնֆետ է բաժանում հարևաններին և ուրախությամբ հայտնում, որ աղջիկը գալու է: Այդ աղջիկն անգամ գալու օրն ու ամիսն է նշում նամակում և մորը կրկին կյանք է շնորհում: Ամեն օր պատուհանի մոտ նստած մայրը սպասում է որ շուտով աղջիկը կգա: Օրերն անցնում, ամիսները նույնպես, բայց աղջիկը չկա ու չկա: Եվ ահա կրկին նոր նամակ է գալիս, նոր խոստում ու սպասման հույս:

Մի փողոցում էլ, շատ տղամարդիկ թողնելով իրենց ընտանիքը գնում են արտասահման գումար աշխատելու տունը պահելու ու իրենց երեխաների համար լավ ապագա կառուցելու համար: Կան մարդիկ, որ չեն վերադառնում, մարդիկ էլ կան, որ գալիս են ետ թեկուզ չնչին գումարով:

 

2012թ

Ճանապարհներին քիչ չեն հանդիպի մարդիկ, որոնք հարբեցողներ են և նրանց համար խմիչք տեսնելն իսկական ուրախություն է: Չնայած սրան գյուղում շատ կան ավանդապաշտ ընտանիքներ:

                                                 

Գյուղի դպրոցը

Գյուղում գլխավոր փողոցներից մեկը, դեպի Նորավան գյուղ տանող ճանապարհն է: Հենց այդտեղ գտնվում է գյուղի դպրոցը, որտեղ արդեն 48 սերունդներ շարունակ կրթվել ու կրթվում են: Սովորում են լավ մարդ լինել, ճանաչել ու սիրել հայրենիքն ու հպարտանալ դրանով: Այդտեղ է գտնվում նաև մանկապարտեզը, որն այժմ վերանորոգվում է և շուտով կսկսի գործել: Մանկապարտեզին կից գործում է գյուղապետարանը, որտեղ կայացվում են գյուղի համար կարևոր հանդիպումներ ու որոշումներ:   
 

Այդ փողոցի վերջում գտնվում է Հունան Ավետիսյանի տունը, և Վարդգես Դավթյանի գլխավորած HEIFER կազմակերպության գրասենյակը: Գյուղացիները շատ շնորհակալ են այդ կազմակերպությանը բազմաթիվ օգնությունների և ձեռքբերումների համար:

2012

Ահա այս փոքրիկ պատմությունը գյուղիս մասին: Եվ երբ գրում էի ինքսել շատ բաներ վերհիշեցի և ինձ հպարտ զգացի, որ այս գյուղի բնակիչ  և արժանի զավակ եմ:

2012

Արմավիր մարզում մի փոքրիկ գյուղ կա,

Հեռու չէ այդքան, դու մի վախենա,

Արի տես, որ մտածես

Արդյոք ճիշտ եմ պատմել քեզ:

                                   

                                      Մարդիկ բարի ու անաչառ

                                      Կդառնան քեզ բարեկամ,

                                      Քեզ իրենց տուն կտանեն,

                                      Ու գինի կխմեցնեն:

                                      Հետո էլ գյուղն անծանոթ

                                      Քեզ համար տուն կդարձնեն,

                                      Այդ ժամ էլ դու ինձ կասես,

                                       Որ շատ ճիշտ եմ պատմել քեզ:

                                      Հետո էլ, երբ հեռանաս

                                      Շատ դժվար կմոռանաս,

                                      Կպատի քեզ թախիծը,

Միշա  Կ. 10 դաս.

                                      Ու կարտասվի քո սիրտը:

         Ռեպորտաժը  տրամադրեց`Զարդար      Հովհաննիսյանը 

            Տպագրեց` Արմինե Զեյնալյանը

            Նկարները  տրամադրեց` Միշա  Կոստանյանը

Արմինե   Զ.  10 դաս.